Theo BIMCO, giá tàu container đã qua sử dụng đang tăng mạnh, ngược chiều với xu hướng sụt giảm của giá cước vận tải. Tình trạng này được lý giải bởi giá cước cho thuê tàu định hạn vẫn ở mức cao và tỷ lệ tàu nhàn rỗi thấp kỷ lục.
Thị trường vận tải container đang chứng kiến một nghịch lý đáng chú ý: trong khi giá cước vận tải biển liên tục suy yếu, giá trị của các tàu container đã qua sử dụng lại tăng lên đáng kể.
Ông Niels Rasmussen, Trưởng phòng Phân tích Vận tải biển tại BIMCO, cho biết: “Bất chấp giá cước vận tải yếu đi đáng kể, giá trung bình cho các tàu container 5 năm tuổi đã tăng 17% so với cùng kỳ năm ngoái và 6% kể từ đầu năm 2025.”
Cụ thể, giá trung bình mỗi TEU của một rổ gồm bảy tàu container 5 năm tuổi là 9.761 USD/TEU vào cuối tháng 8 năm 2024. Kể từ đó, con số này đã tăng lên 10.758 USD/TEU vào đầu năm 2025 và đạt 11.413 USD/TEU vào cuối tháng 8 vừa qua. Phân khúc tàu feeder (tàu gom hàng) nhỏ hơn 3.000 TEU ghi nhận mức tăng giá cao nhất, trung bình 26% so với cùng kỳ năm ngoái.
Sự tăng giá tài sản này hoàn toàn trái ngược với diễn biến của thị trường cước. Ông Rasmussen chỉ ra: “Giá cước vận tải giao ngay cho hàng xuất khẩu từ Thượng Hải đã giảm 51% kể từ cuối tháng 8 năm 2024 và 42% kể từ đầu năm 2025, theo Sở Giao dịch Vận tải Thượng Hải. Giá cước trung bình cho hàng xuất khẩu của Trung Quốc cũng giảm tương tự 41% so với cùng kỳ năm ngoái và 25% kể từ đầu năm nay.”
Giá cước vận tải trung bình toàn cầu cũng sụt giảm do sản lượng thị trường không thể theo kịp tốc độ tăng trưởng của đội tàu, vốn đã tăng trung bình 8,7% so với cùng kỳ năm ngoái tính từ đầu năm đến nay.
Vậy đâu là yếu tố chống đỡ cho giá tàu cũ? Câu trả lời nằm ở thị trường cho thuê tàu định hạn. Tương tự như giá tàu 5 năm tuổi, giá cước cho thuê tàu định hạn (time charter rates) trong khoảng thời gian 6-12 tháng đã tăng 17% so với cùng kỳ năm ngoái và 9% so với đầu năm.
Sự phân kỳ giữa giá cước vận tải và giá trị tài sản được lý giải bởi tỷ lệ công suất tàu nhàn rỗi (idle ship capacity) vẫn duy trì ở mức dưới 1% trong suốt năm 2025, theo dữ liệu từ Alphaliner. Điều này có nghĩa là gần như toàn bộ đội tàu đều đang được khai thác, giữ cho thị trường cho thuê tàu luôn trong tình trạng khan hiếm và đẩy giá thuê lên cao.
Trong khi đó, giá tàu đóng mới (newbuilding prices) lại giảm 4% cả so với cùng kỳ năm ngoái và so với đầu năm. Do đó, giá trung bình của tàu 5 năm tuổi đã tăng lên mức tương đương 80% giá tàu đóng mới, tỷ lệ cao nhất kể từ cuối năm 2022.
Nhìn về tương lai, các tàu với tổng sức chở 2,3 triệu TEU dự kiến sẽ được bàn giao trong năm 2025 và 2026. Nếu chưa tính đến việc phá dỡ các tàu cũ, nguồn cung này sẽ bổ sung thêm 7,2% vào công suất của đội tàu container.
“Mặc dù sự bất ổn thương mại vẫn còn rất lớn, sản lượng container dường như không thể tăng nhanh bằng đội tàu.
Trong điều kiện bình thường, chúng tôi dự kiến cả giá cước cho thuê tàu định hạn và giá tàu đã qua sử dụng cuối cùng sẽ bắt đầu giảm. Tuy nhiên, giá cước và giá tàu cho các tàu feeder nhỏ hơn 3.000 TEU có thể chứng tỏ khả năng phục hồi khá tốt vì các tàu dự kiến được giao trước cuối năm 2026 sẽ chỉ bổ sung 2,7% vào tổng công suất của phân khúc đó,” ông Rasmussen kết luận.
